Op stap met de bomenexpert

Hoe zie je of een boom gezond of ziek is? De gemeente laat haar bomen eens per drie jaar controleren. Hiervoor worden bomenexperts ingehuurd.

BomenexpertHet is woensdagochtend eind augustus, ik heb afgesproken met Erik Hanegraaf (De Boom Inspecteurs) om een rondje mee te lopen langs bomen. We ontmoeten elkaar bij de Brink in Laren.

Jij bent toch een soort bomendokter?‘

Erik: ‘haha, niet echt. ik controleer vooral de staat van de boom. Of de boom gezond of ziek is en wat er nodig is. Een boominspecteur dus. Het controleren doen we in meerdere jaargetijden. In de zomer kun je heel goed zien hoe de bladbezetting is (hoeveelheid blad, red.). Het najaar heeft als voordeel dat aantastingen door zwammen zichtbaar zijn. Snoeien kan gebeuren in het voor – en najaar. Meestal wordt er in het najaar gesnoeid. En dan zorgen wij ervoor dat bekend is wat er moet gebeuren. ’

Hoe word je boominspecteur?

‘Ik heb Bos en Natuurbeheer gestudeerd in Velp. Daar kon ik toen geen werk in vinden. Ik ben ander werk gaan doen. Twee jaar geleden kreeg ik de kans om weer naar buiten te gaan. Daar ben ik nog elke dag blij mee. 99% van mijn tijd loop ik buiten. Ik begin vroeg en bekijk mijn mail rond zeven uur op locatie, zodat de laatste wijzigingen nog mee kunnen op mijn route. Dan bepaal ik hoe ik die dag ga lopen.’

Houd je van bomen?

‘ Jazeker, bomen zijn belangrijk. Ze zijn nodig om meer groen en dieren binnen bebouwd gebied te krijgen. Bomen zijn goed voor de stad. We hebben net een super hete periode gehad, onder bomen is het altijd veel koeler. Bomen nemen in de zomer ook het overtollig regenwater op, plus het voelt veel fijner onder bomen. Een straat met bomen voelt prettiger en ziet er mooier uit dan zonder bomen’.

Nu staan we net bij de bomen die last hebben gehad van de eikenprocessierups…

‘Voor de boom zelf heeft dit niet of nauwelijks effect. Het is vooral voor mens en dier heel vervelend. De rupsen eten de bladeren. Als er heel veel rupsen zijn, dan kan de boom minder energie opdoen omdat de boom zijn energie uit bladeren haalt. De boom zal er niet meteen dood aan gaan. Op de hele lange termijn, tientallen jaren, is het effect wel merkbaar. De boom groeit minder hard. Het is dus geen zieke boom waardoor de boom last krijgt van de eikenprocessierups.’

Bomenexpert 2We lopen nu naar een grote boom, waar let jij op bij jouw inspectie?

‘Dat de boom mooi schuin de grond in gaat, een mooie wortelaanzet heeft. Hier is het grondwaterpeil heel laag, er ligt een zandbank onder. De wortels van deze bomen gaan dan ook vrij diep. In algemene zin zijn de wortels van een boom minimaal net zo breed als de kroon, mits er voldoende te halen is. We kijken dus ook altijd rondom de boom of wortels hinderlijk omhoog komen. Wortels gaan eigenlijk nooit richting asfalt, daar valt niet veel te halen.’

Hoe oud is deze boom?

‘Een boom groeit op basis van de hoeveelheid voeding. In Siberië staan bijvoorbeeld hele dunne boompjes, maar  die kunnen wel 200 a 300 jaar oud zijn. De dikte van een stam zegt dus vrij weinig. Ik denk dat de bomen in deze omgeving zeker tussen de 60 en 90 jaar oud zijn.’

Vindt een boom het prettig om bij andere bomen te staan?

‘Bomen gaan altijd op zoek naar het licht. Ze gaan wat sneller omhoog als ze dichter op elkaar staan, dat zie je hier ook goed. Wat je ook ziet aan deze bomen is dat ze inmiddels hun eikeltjes hebben verloren. Dit komt echt door de droogte. De boom gaat verdamping tegen bij droogte. Het eerste wat een boom doet is minder investeren in de volgende generatie, want dat kost veel energie. Vandaar het loslaten van de eikeltjes. Daarna laten ze hun blad vallen.’

Verderop staat een kastanjeboom (bij de fontein, red.), dat zijn toch best gevoelige bomen voor ziektes?

‘Er is een bepaalde ziekte in Europa, de kastanjebloedingsziekte. De ziekte tast het hout aan van de kastanjeboom. Deze boom ziet er heel goed uit. Ik zie geen bloedingen op de stam. De boom is gezond, voor zover ik kan zien. Ook kijk ik altijd naar grof dood hout in de boom, zodat er in het najaar gesnoeid kan worden.’

Hoe zit het met bastbeschadigingen zoals bij deze boom?Bomenexpert 3

‘Meestal lost de boom het zelf op. Ook hier. Ik zie veel groeischeutjes in de bast. Als zijn conditie voldoende is, kan de boom dit deel weer helemaal laten dichtgroeien. ik kijk wel altijd even of het herstel goed gaat.’

Wanneer wordt er besloten om tot kap over te gaan?

‘Ons advies om te kappen is altijd uit het oogpunt van veiligheid. Nooit omdat we de boom niet mooi vinden. Ik wil even kijken naar een moeras eik, die volgens mijn collega aangetast is door de dikrandtonderzwam. Deze boom moeten we extra in de gaten houden, in ieder geval jaarlijks.’

Hoe ontstaat zo’n zwam?

‘De sporen van de schimmel verplaatsen zich door de lucht. Die kunnen ergens inwaaien. Ze zoeken een zwakke plek in de bast om in het hout te komen. Een kleine beschadiging van de bast is al genoeg, bijvoorbeeld door het maaien. Pure pech. De schimmel is zeker slecht voor de boom, in de loop van de tijd gaat deze boom het niet overleven.’

Dus toch wel een bomendokter, ik zie dat je je hamer er bij pakt, leg uit.

Bomenexepert 3Ja. Bij een zwamaantasting wordt het hout aangetast. Door met een hamer te kloppen kun je horen of het hout gezond is of niet. De hoge toon is van hard hout. De doffe, lagere toon is aangetast hout. Nu kijken we nog even hoe diep het hout is aangetast. Dit doen we met een prikstok. We zien nu wel iets van aantasting, zoals je ziet kan ik met de stok 20 cm diepte halen. In verhouding tot de omvang van de eikenboom valt het mee (foto). Ik word hier niet meteen zenuwachtig van. Maar het is wel iets om in de gaten te houden.’

Word je wel eens zenuwachtig?

Zelden. We hebben in Blaricum wel eens een boom doorgegeven voor noodkap, omdat de boom een volgende herfst niet zou doorstaan. Ik kijk nu ook hier in de straat nog even naar de bomen. Je kunt zien dat in Laren niet lang geleden nog gesnoeid is, dus dat is niet nodig.’

Wil je ons nog iets meegeven?

‘Jazeker, we moeten blij zijn met onze bomen, voor de waterstand, voor het natuurlijk evenwicht en omdat ze mooi zijn!’

Voor het kappen van gemeentelijke bomen is altijd een kapvergunning nodig. Ook geldt in principe een plicht tot herplanting. Dit hangt wel af van de reden waarom een boom weg wordt gehaald. Wilt u meer weten over de regels rond het kappen van bomen op particulier terrein, kijk dan via www.omgevingsloket.nl of u een vergunning hiervoor moet aanvragen. Dit is afhankelijk van de diameter van de boom, de boomsoort en de locatie.

 

Brechtje Bakker, met dank aan Erik Hanegraaf